نگاهی به افغانستان امروز
نگاهی به افغانستان امروز ( قسمت اول )
تاریخ مختصر افغانستان
افغانستان گوشه اي از ايران بزرگ است که 150 سال پيش با توطئه استعمار انگليس و با وجود مقاومت هاي بسيارشاهان قاجار از ايران جدا شده . ولي همچنان با توجه به پيوند هاي زباني ، فرهنگي، ديني ، اقتصادي خود چشم به ايران دارد . اين پيوند در طول تاريخ با توجه به توهم زعامت قوم پشتون و با دخالت کشور هاي بيگانه و دور بودن افاغنه از مفاهيم روابط بين دولت ها با فراز و نشيب هاي زيادي همراه بوده که همواره ملت و دولت ايران با صبر وبسيار شيطنت هاي اين خاک جدا شده از ايران را تحمل کرده اند . امروزه نه مي توان انتظار بازگشت سرزمين افغانستان را به ايران داشت و نه مي توان به بهانه هاي مختلف از مناسبات في مابين و منافع ملي ايران در افغانستان گذشت . مسايلي مانند مواد مخدر ، سلفي گري ، حضور آمريکا و ناتو در افغانستان ، حضورميليوني افاغنه بصورت غير قانوني در ايران مواردي هستند که باعث گرديده اند امنيت و اقتصاد ايران و افغانستان در هم گره بخورد .
آنچه که امروزه در حرکت سياسي افغانستان به چشم مي آيد تصويب قانون اساسي و خلع سلاح عمومي و انتخابات رياست جمهوري و پارلماني جهت رسيدن به سمت برقراري ثبات و آرامش در کشور افغانستان است .در حال حاضر تامين امنيت داخلي برعهده ي ناتو و نيرو هاي ايساف مي باشد و در آينده اي نه چندان دورقراراست توسط ارتش نيمه حرفه اي دولت مرکزي صورت بگيرد . با توجه به بعد نظارتي پارلمان حرکت بسوي ايجاد يک کشوريک پارچه آغاز شده است ولي نکاتي مبهم در اين حرکت رو به رشد در برابر روابط داخلي افغان ها وبه طبع آن در روابط خارجي آنان با ايران مانند اختلافات مذهبي ، مواد مخدر، تضعيع حقوق زنان ،تابعيت هاي دوگانه و ازدواج هاي غير قانوني ، نا امني و ادعاهاي نا مربوط مرزي بيان شده توسط پان پشتون ها و... نمودي بارز دارد .
علي رغم کمک هاي بسيار ايران در طول بيش از 35 سال به مردم و رهبران افغانستان چه در زمان حکومت پادشاهي ايران و چه پس از آن در زمان جمهوري اسلامي متاسفانه عدم وجود سياستي مشخص در طول اين سال ها واتخاذ سياستي واکنشي که تا حد زيادي ناشي از عدم وجود کارشناساني متخصص و منحصر به اين حوزه بود ،باعث اتخاذ تصميمات متناقض و متضاد گرديده است. اين امر باعث شد که سياسـت هاي ايران در کشور افغـانستـان که حوزه نفوذ فرهنگي و با لطبع آن سياسي ايران مي باشد ، بصورتي آشکار با عدم موفقيت مواجه گردد و در اين ميان آنچه که مورد بحث است نا مشخص بودن ميزان هزينه ها وعدم موازنه هزينه ها با دست آوردها مي باشد و اصرار برهمان عملکرد انفعالي در افغانستان مي باشد .
خوشبختانه در چند سال اخير با وجود تداوم سياست هاي نا مشخص دولت ايران در افغانستان بدليل تغييرات ناخواسته بوجود آمده و فرصت طلبي هاي کادر وزارت خارجه و سفارت ايران و همچنين ساير ايرانيان ( تجار وبخش فني ومهندسي ... ) وجهه مثبت ايران در افغانستان امروز و عرصه هاي مختلف آن بيش از پيش روشن گرديده است و وزن و اعتبار ايران در عرصه هاي غير سياسي( بصورت مشخص در زمينه تجارت توسط بخش خصوصي و بخش فرهنگي ) افزوده گرديده است اما اين امر کافي بنظر نمي رسد چه مبحث اصلي در تمامي اين موارد حضور قوي دولت بعنوان حامي و نگهبان منافع ملي و در نتيجه منافع عمومي ايران در افغانستان مي باشد .
يکي ديگر از مواردي که در افغانستان امروز در تقابل با ايران است نبود مفهوم امنيتي برابر در سطوح مختلف در ايران و يا افغانستان است و در هر يک از اين دوکشور حتي در يک مورد مشخص مانند مواد مخدر چندين تعريف امنيتي وجود دارد . بعنوان مثال در افغانستان مسئول برخود با مواد مخدر مطابق با فيصله نامه بن دولت بريتانيا است و سياست انگلستان مبارزه آرام و بدون برخورد و در حقيقت مبارزه نرم مي باشد ، دولت افغانستان به دليل دست داشتن تعدادي از فرماندهان خود در اين امر ، بصورت کلي تنها در سخن از مبارزه با مواد مخدر مي گويد . در ايران هر يک از مسوولان در نيروي انتظامي و يا ستاد مبارزه با مواد مخدر و يا وزارت کشور و وزارت اطلاعات يک روش جداگانه در برخورد با اين معضل در پيش گرفته اند . مورد گفته شده يکي از موارد بي نظمي در تعاريف موجود در سياست ها و تصورات في مابين است.
کرنولوژي افغانستان
قبل از باز پس گيري افغانستان توسط کوروش در قرن ششم قبل از ميلاد ، در افغانستان جنوبي دولت مركزي وجود نداشت و قسمت شمالي آن جزئي از ايران باستان بود . در سالهاي 529-535 قبل از ميلاد، كورش به افغانستان جنوبي و حمله كردو تحت انقياد خود قرار داد.
اسكندر مقدوني در سالهاي 330-327 قبل از ميلاد با شکست امپراتوري ساساني افغانستان را تصرف نمود.
اولين دولت خود مختار افغانها دولت كوشاني ها بود كه از 40 تا 220 ميلادي تشكيل گرديد.
باز پس گيري و الحاق مجدد افغانستان توسط امپراتوري ساساني ها از 230 تا 365 ميلادي
ايجاد حکومت توسط اقوام بيابانگرد و وحشي يفتلي ها از سال 455 تا 565 ميلادي تا 644 ميلادي در افغانستان جنوبي
باز پس گيري و الحاق مجدد افغانستان توسط امپراتوري ساساني ها بار دوم از سال 644 تا سال
استيلاي اعراب و مبارزات و قيام هاي مردم افغانستان، آغاز از قرن هفتم تا قرن نهم ميلادي
حكومت صفاريان 900 ميلادي
حكومت سامانيان 999 ميلادي
حكومت غزنويان 1150 ميلادي
لشكركشي چنگيز 1221 ميلادي
پادشاهي تيمور لنگ 1405 ميلادي
صفوي ها 1722 ميلادي
جداشدن افغانستان جنوبي به دنبال کشته شدن نادر شاه و تشكيل سلطنت احمدخان ابدالي يکي از سرداران نادرشاه افشار در قندهار 1772 ميلادي
احمدخان ابدالي 1747-1773 ميلادي
سلطنت تيمورشاه 1773-1793 ميلادي
حكومت زمان شاه 1793-1801 ميلادي
و در آغاز قرن 19 انگليس ها بر هند راه يافتند و در سال 1838-1839 ميلادي توانست توسط شجاع ابدالي معاهدات لاهور در قندهار را بر افغانستان تحميل نموده و لايات شرقي كشور را مجزا و قوامي نظامي خود را در مملكت مسلط و اداره كشور را تحت نظارت خود قرار دهد.
ورود سفير انگليس به كابل 1837 ميلادي
ورود نمايند روسيه به كابل 1837 ميلادي
تشكيل اولين دولت محمد زائي :
امير دوست محمدخان 1834-1839 ميلادي
تجاوز دولت انگليس و مبارزه مردم افغانستان بر ضدشان 1839-1842 ميلادي
قيام مردم كابل 20 نومبر 1841
جنگ اول افغان و انگليس 1842-1838 ميلادي و شکست افغان ها
قتل عام غافلگيرانه انگليسي ها پس از انعقاد قرارداد متارکه جنگ توسط افغان ها به طمع غارت اموال ( اين قشون شامل 6 هزار سرباز هندي و انگليسي و 12 هزار خدمه و زن و بچه بود که تمامي آنان توسط 25000 نفر از افغان ها طي 3 روز جنگ قتل عام شدند .) 1840
استقلال افغانستان از ايران با کمک انگليس با شکست ايران در جنگ با انگلستان و جدا شدن هرات ازايران 1858-1856
امير شير علي خان 1863-1878 ميلادي
آغاز نشر جريده شمس النهار 1873 ميلادي
آغاز جنگ دوم افغان و انگليس 1878-1880 ميلادي و شکست سهمگين افغان ها
امضاي معاهده گندمك توسط محمد يعقوب خان بتاريخ 26 مي 1879 ميلادي كه براساس آن ولايات شرقي كشور جدا شده به هند بريتانوي تعلق گرفت. و اعلام رسمي تحتالحمايه قرار گرفتن افغانستان توسط انگلستان در امور خارجي
تصرف کابل توسط نيروهاي انگليسي 1879 ميلادي
جنگ ميوند 1880 ميلادي
تعرض روسيه به منطقه پنجده 1880 ميلادي
شورش غلجائي ها 1888-1886 ميلادي
امضاي معاهده ديورند 12 نومبر0 189
شورش هزاره جات 1894-1891 ميلادي
الحاق نورستان در سال 1896 ميلادي، اين منطقه قبلا بنام كافرستان ياد مي شد.
امير حبيب الله خان 1901-1919 ميلادي
انتشار سراج الاخبار 1902 ميلادي
تاسيس مكتب حبيبيه در كابل سال 1903 ميلادي
قيام مردم پكتيا سال 1912 ميلادي
قيام مردم قندهار سال 1912 ميلادي
كشته شدن امير حبيب الله در كله گوش 21 فبروي 1919 ميلادي
شاه امان الله فوريه 1919 الي جنوري 1929 ميلادي
اعطاي استقلال افغانستان توسط افغانستان 8 آگوست 1919 و امضا قرارداد را ولپندي
امضاي معاهده دوستي بين افغانستان و شوروي 28 فوريه 1921 ميلادي
اغتشاش مردم پكتيا 1924 ميلادي
برگزاري لويه جرگه و تصويب قانون اساسي 1928 ميلادي
قيام حبيب الله كلكاني دسامبر و جنوري 1929
حکومت حبيب الله كلكاني ( بچه سقا ) جنوري 1929 تا اكتبر 1929
حكومت محمدنادر شاه 16 اكتبر 1929 تا 8 نوامبر 1933 ميلادي
اعلان پادشاهي نادر شاه 8 نوامبر 1933
امضاي معاهده دوستي با امريكا 1936
عضويت در سازمان ملل 1947
امضاي معاهده دوستي با هند 1950
تاسيس جرايد آزاد 1951
استعفاي شاه محمودخان از سمت صدارت 1953
تعيين سردار محمد داود به سمت صدر اعظم 1953
مسافرت ريچارد نيكسن معاون رييس جمهور امريكا به كابل 1954
مسافرت بلگانين و خروشف به كابل 1959
صدارت دكتر محمد يوسف 1963
تجديد مناسبات با پاكستان 1963
تصويب قانون اساسي جديد 1964
مسافرت ظاهر شاه به فرانسه 1965
آغاز انتخابات شورا ي ملي 1965
صدارت محمد هاشم ميوندوال 1965
صدارات نو احمد اعتمادي 1967
صدارت دكتر عبدالظاهر 1971
صدارت محمد موسي شفيق
مسافرت پودگرني به كابل
سقوط سلطنت و تشكيل دولت جمهوري جولاي 1973
انتشار قانون اساسي جمهوري
انتخاب محمد داود در مقام رياست جمهوري از طرف لويه جرگه 1975
كودتاي افسران مربوط به حزب ديموكراتيك خلق 27 آوريل 1978
انتخاب نور محمد تره كي به سمت رهبر جديد دولت 1978
انتخاب حفيظ الله امين به سمت صدر اعظم 1979
بركناري تره كي و احراز مقامش توسط حفيظ الله امين 16 سپتامبر 1979
اعلام خبر مرگ نور محمد تره كي 10 اكتبر 1979
لشكركشي اتحاد شوروي 27 دسامبر 1979
سخنراني ببرك كارمل در سمت رئيس شوراي انقلابي 27 دسامبر 1979
افتتاح پل «دوستي» پل حيرتان در بالاي درياي آمو 1982
امضاي آتش بس بين احمدشاه مسعود و شوروي ها 1983
دريافت موشك هاي ستينگر امريكا به مجاهدين 1986
«استعفاي» ببرك كارمل و انتخاب نجيب الله در مقام رهبري حزب حاكم 4 مي 1986
انتخاب حاجي محمد سمكني ، شخصيت غير حزبي به سمت رئيس شوراي انقلابي 20 نوامبر 1986
اعلام مشي مصالحه ملي 1987
اعلام طرح خروج نيروهاي شوروي توسط گورباچف 1988
تعيين حسن شرق به سمت صدر اعظم 1988
امضاي موافقت نامه ژنو كه به موجب آن راه خروج نيروهاي شوروي ميسر شد 1988
كودتاي شهنواز تني، وزير دفاع عليه نجيب الله 1990
تعيين فضل الحق خالقيار به مقام صدارت 1990
ديدار هيات مجاهدين از مسكو 1991
قيام افسران شهر حيرتان 1992
اتحاد دوستم با احمدشاه مسعود 8 اپريل 1992
سقوط كابل توسط مجاهدين و ورود صبغت الله مجددي به كابل 28 اپريل 1992
انتخاب برهان الين رباني به مقام رياست دولت 30 دسامبر 1992
تعيين گلبدين حكمت يار به سمت صدر اعظم 1993
آغاز جنگ هاي داخلي ميان احزاب با دولت استاد رباني 1994
ظهور گروه طالبان در قندهار 12 اكتبر 1994
كشته شدن علي مزاري رهبر حزب وحدت 8 مارچ 1995
تعيين ملاعمر به سمت اميرالمومنين و اعلام جهاد بر ضد رباني 4 اپريل 1996
سقوط كابل بدست طالبان 27 سپتامبر 1996
کشته شدن دکتر نجيب در مقر سازمان ملل توسط افسران پاکستاني و ژنرال پشتون شهنواز تني وزير دفاع دولت کمونيست دکتر نجيب 27 سپتامبر 1996
تصرف بيش از 90 % خاک افغانستان توسط طالبان فوريه 2001
سفر احمد شاه مسعود با اروپا جهت سخن راني در پارلمان اروپايي و هشدار در مورد شروع حرکات بين المللي تروريستي در دنيا توسط گروه القاعده و طالبان 2001
8 سپتامبر 2001 طي يک حمله انتهاري برنامه ريزي شده توسط القاعده احمد شاه مسعود ترور ميگردد.
انتخاب مارشال فهيم بسمت فرمانده کل نيروهاي دولت افغانستان ( ائتلاف شمال ) 11 سپتامبر 2001
8 اكتبر 2001 ساعت 9 شب،نيروهاي بين المللي ائتلاف بر 30 هدف نظامي طالبان در سر تا سر كشور حمله كرد.
در پي حملات شديد شبانه روزي امريكا، به تاريخ 13 نومبر كابل سقوط كرده، نيروهاي ائتلاف شمال با حمايت امريكا داخل شهر كابل شدند.
مطابق موافقتنامه بن حامد كرزي به تاريخ 22 دسامبر 2001 زمام امور اداره موقت را در دست گرفت.
تشكيل لويي جرگه قانون اساسي و تصويب قانون اساسي جمهوري اسلامي افغانستان
تشكيل لويه جرگه و تائيد رياست موقت دولت انتقالي ارزي 2002
ثبت نام براي انتخابات از مردم 10/2003
ثبت نام داوطلبان رياست جمهوري 4/2004
برگزاري انتخابات رياست جمهوري 9/2004
اعلام نتايج انتخابات رياست جمهوري 11/2004( رئيس جمهور منتخب حامد کرزي)
ثبت نام براي انتخابات پارلماني و مجالس ايالتي 4/2005 الي 6/2005
برگزاري انتخابات پارلمان و مجالس ايالتي 18 سپتامبر 2005
بازگشت ژنرال پشتون شهنواز تني وزير دفاع کمونيست دکتر نجيب به کابل و اعلام تشکيل حزب «جنبش ملي صلح» نوامبر 2005
اعلام نتايج اتنخابات پارلمان و مجالس ايالتي و پيروزي طرفداران مجاهدين در انتخابات دسامبر 2005
حضور 2نماينده از گروه طالبان در پارلمان وبه همراه 2نفر از کمونيست ها و کشته شدن نماينده مردم لغمان در پارلمان ( آمران قتل منصوب به گروه ژنرال دوستم مي باشند . )
تشکيل پارلمان و مجلس سنا اوريل 2006
اختلاف ميان مجاهدين بر سر رياست پارلمان ( ايجاد اختلاف ميان استاد سياف و يونس قانوني و استاد محقق، کناره گيري پروفيسور رباني از کانديداتوري رياست پارلمان ) آوريل 2006
انتخاب يونس قانوني به رياست پارلمان و شکست استاد سياف آوريل 2006
انتخاب صبغت الله مجددي به رياست مجلس سنا آوريل 2006
اعلام اعضاي جديد کابينه ( 25 نفر ) به پارلمان جهت کسب راي اعتماد و حذف بيشتر مجاهدين و غير پشتون ها از کابينه ( 70% اعضاي کابينه پشتون هستند ) آوريل 2006
راي اعتماد پارلمان به 20 نفر از 25 نفر اعضاي کابينه و آغاز به کار کابينه جديد
درگيري در پارلمان به دنبال سخنان ملالي جويا در مورد پيگيري مجرمان جنگي و حضور آنان در پارلمان و سوء استفاده از نام مجاهد توسط تفنگ سالاران آوريل 2006
